بیمه شخص ثالث چیست؟

این بیمه در تعریف قانونی، بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی در مقابل اشخاص ثالث است که به اختصار بیمه شخص‌ ثالث نامیده می‌شود. به طور کلی جبران هرگونه خسارت مالی و جانی وارد شده به اشخاص ثالث به عهده بیمه شخص ثالث است. راننده‌ی مقصر حادثه، شخص ثالث تلقی نمی‌شود و برای جبران خسارت‌های بدنی راننده مقصر بیمه حوادث راننده به همراه بیمه‌نامه شخص ثالث ارائه می‌شود. در قرارداد بیمه شخص ثالث:

  • شخص اول صاحب بیمه‌نامه و مالک خودرو است.
  • شخص دوم یا ثانی شرکت بیمه‌گر است.
  • شخص سوم یا ثالث شامل تمام افرادی است که در حوادث مرتبط با خودرو، زیان جانی یا مالی دیده باشند. (بجز راننده مقصر حادثه)

چه مواردی تحت پوشش بیمه شخص ثالث قرار می‌گیرد؟

در بیمه شخص ثالث غرامت فوت و همچنین هزینه درمان و خسارت به اموال افراد زیان دیده پرداخت می‌شود. سقف پرداخت این هزینه‌ها به دو دسته‌ی خسارات مالی و جانی تقسیم می‌شود. هزینه‌های مالی تا سقف پوشش انتخاب شده در هنگام خرید بیمه‌نامه (در سال 97 بین 7.7 میلیون  تا 30 میلیون تومان) و هزینه‌های جانی تا سقف 308 میلیون (معادل دیه کامل مسلمان در ماه حرام) پرداخت خواهد شد.

 مبلغ دیه کامل چقدر است؟ ماه‌های حرام کدامند؟

  • مبلغ دیه در ابتدای هر سال توسط بیمه مرکزی اعلام می‌گردد.
  • مبلغ دیه در سال 1397 و برای ماه‌های عادی 231 میلیون و برای ماه‌های حرام 308 میلیون تومان اعلام شده است.
  • ماه‌های حرام به ترتیب محرم، رجب، ذی‌القعده و ذی‌الحجه هستند.
  • سقف پوشش جانی به اندازه‌ی مبلغ دیه در ماه حرام است.
  • حداقل پوشش مالی به اندازه یک چهلم یا 5/2 درصد مبلغ دیه ماه حرام در نظر گرفته می‌شود.
  • حوادث جانی مربوط به راننده مقصر نیز تا سقف دیه در ماه‌های غیر حرام (عادی) یعنی تا 231 میلیون تومان تحت پوشش بیمه شخص ثالث قرار می‌گیرند.

  موارد تاثیر گذار در محاسبه حق بیمه بیمه نامه شخص ثالث:

  • حق بیمه پایه ابلاغ شده توسط بیمه مرکزی
  • تخفیف عدم خسارت بیمه شخص ثالث
  • جریمه دیرکرد تمدید بیمه‌نامه ثالث
  • ریسک و کاربری خودرو
  • میزان پوشش بیمه‌نامه شخص‌ثالث که در انتخاب آن در اختیار بیمه گزار است
  • تخفیف شرکت بیمه
  • مدت اعتبار بیمه‌نامه
  • سال ساخت و عمر خودرو

حذف الحاقیه افزایش سرمایه بیمه شده در بیمه شخص ثالث

در قوانین قبلی اگر شروع سال بیمه‌ای شما از ابتدای سال و همزمان با تغییر میزان دیه نبود (مثلا سررسید بیمه در آذر ماه) باید برای مدت بیمه‌شده بر اساس دیه سال قبل، الحاقیه صادر و حق‌بیمه متناسب با دیه سال جدید اضافه می‌شد. اما در قوانین جدید نیازی به صدور الحاقیه ثالث و پرداخت مبلغ اضافه نیست و پرداخت مابه‌التفاوت آن به عهده صندوق تامین خسارت‌های جانی و بدنی ثالث است.

 انتقال بیمه شخص ثالث ضروری است؟

بیمه شخص ثالث قابلیت انتقال به صاحب جدید خودرو را خواهد داشت. برای این کار کافی‌ست فروشنده و خریدار خودرو به نمایندگی صادرکننده بیمه مراجعه نمایند. همچنین عدم انتقال رسمی بیمه‌نامه نیز از نظر قانونی منعی نخواهد داشت. چرا که صاحب بیمه‌نامه از نظر قانونی همان مالک خودرو است. همچنین اگر مالک قبلی بیمه‌نامه قصد داشته باشد بیمه‌نامه را برای خود نگه دارد و از تخفیف‌های آن استفاده نماید، می‌تواند با مراجعه به نمایندگی، بیمه‌نامه را به خودرو جدید خود منتقل نماید. همچنین انتقال بیمه‌نامه به بستگان درجه اول نیز وجود دارد.

  تمدید بیمه‌نامه شخص ثالث با یک شرکت بیمه جدید

در تمدید بیمه‌نامه شخص ثالث هیچ محدودیتی برای انتخاب شرکت بیمه وجود ندارد. خریدار می‌تواند بدون توجه به شرکتی که سال گذشته تحت پوشش آن بوده است در سال جدید بیمه‌نامه خود را از یک شرکت تازه خریداری نماید.

 تخفیف عدم خسارت بیمه شخص ثالث

از عوامل مهم تاثیر گذار بر قیمت نهایی حق بیمه و محاسبه قیمت بیمه شخص ثالث تخفیف عدم خسارت بیمه است؛ یعنی به نسبت تعداد سال‌های عدم استفاده از بیمه شخص‌ثالث، به بیمه‌گذار تخفیف به صورت تصاعدی تعلق می‌گیرد. برای مثال اگر شخصی ۱ سال از بیمه شخص‌ثالث خود استفاده نکرده باشد، برای تمدید بیمه‌نامه شخص‌ثالث  خود در سال آینده مشمول ۵% تخفیف حق بیمه می‌شود. به همین ترتیب با افزایش تعداد سال های عدم خسارت، درصد تخفیف ثالث نیز افزایش می‌یابد. در قانون جدید تخفیف بیمه شخص ثالث این تخفیفات به جای ۸ سال، در ۱۵ سال اعمال می‌شود. تفاوت اعمال تخفیف عدم خسارت در قانون قبلی و جدید در جدول زیر قابل مشاهده است:

کاهش پلکانی تخفیف در صورت بروز خسارت

در قانون قبلی ثالث با اولین خسارت و استفاده از کوپن بیمه‌نامه تمام تخفیف سال‌های قبلی از بین می‌رفت؛ اما در قانون جدید بیمه شخص ثالث شرایط تغییر کرده و کاهش تخفیفات به صورت پلکانی است. طبق تبصره 2 ماده 6 آیین‌نامه جدید تخفیف عدم خسارت، در صورت خسارت تمام تخفیفات بیمه‌گذار به یک‌باره از بین نمی‌رود. در جدول زیر می‌توانید تاثیر خسارت مالی و جانی را بر کاهش تخفیفات مشاهده کنید:

 بیمه بدنه چیست؟

بیمه بدنه یکی از اقسام بیمه خودرو است که خسارات وارد شده به اتومبیل را چنانچه مالک خودرو مقصر حادثه باشد یا مقصر اصلی حادثه شناخته شده نباشد، جبران می‌نماید. خرید این بیمه برخلاف بیمه شخص ثالث اجباری نبوده و صاحبان خودرو تنها در صورت تمایل اقدام به خرید بیمه‌نامه بدنه خواهند کرد. با این وجود مزایای زیادی که پوشش‌های مختلف این بیمه برای مالکین خودرو فراهم می‌کند، موجب شده است همواره متقاضیان فراوانی برای خرید داشته باشد.

 پوشش های بیمه بدنه

در بیمه بدنه دو نوع پوشش وجود دارد:

  1. پوشش خطرات اصلی 

در پوشش خطرات اصلی خسارت های ناشی از حوادث، سرقت و آتش سوزی(صاعقه و انفجار) بصورت کلی و جزئی تحت پوشش قرار می گیرد

  1. پوشش خطرات اضافی 

مهم‌ترین پوشش‌های اضافی بیمه بدنه عبارتند از:


 پوشش سرقت در جای قطعات: خسارات ناشی از سرقت وسایل و قطعات فابریک یا منصوبه اتومبیل در حالت توقف خودرو، تحت پوشش می‌باشد.

 پوشش ایاب و ذهاب: هرگاه در اثر حادثه، خودرو به علت تعمیر برای مدتی قابل استفاده نبوده و در تعمیرگاه متوقف باشد، روزانه مبلغی به عنوان هزینه ایاب و ذهاب به بیمه‌گذار پرداخت می‌گردد. حداکثر مدت زمان قابل پرداخت این هزینه 30 روز در سال بیمه ای با کسر فرانشیز مربوطه در هر حادثه می‌باشد.

پوشش شکست شیشه به تنهایی: در اين پوشش با پرداخت حق بيمه اضافي، وسيله نقليه بيمه شده  به استثناء موتورسيكلت در مقابل خسارت شكست شيشه به تنهائي و بدون برخورد شيئي خارجي و به عللي غير از خطرات اصلي تحت پوشش قرار مي گيرد.

 پوشش نوسانات قیمت: تحت پوشش قرار دادن افزایش ارزش خودرو به علت نوسانات قیمت تا درصد معینی (20%) مشروط بر اینکه وسیله نقیله هنگام صدور بیمه‌نامه به ارزش واقعی روز بیمه‌شده باشد.

 پوشش بلایای طبیعی: در این پوشش جبران خسارات ناشی از خطرات طبیعی مانند زلزله، طوفان، تگرگ، سیل و آتشفشان توسط شرکت بیمه تضمین می‌شود.

 پوشش رنگ – مواد شیمیایی – اسید پاشی: با داشتن این پوشش، خسارات ناشی از پاشیده شدن مواد اسیدی، رنگ و مواد شیمیایی بر روی بدنه خودرو تحت پوشش قرار می گیرد. د.

پوشش ترانزیت (خارج از کشور): از طريق اين پوشش و با پرداخت حق بيمه اضافي، وسيله نقليه در خارج از مرزهاي جغرافيايي ايران در صورت وقوع خسارت ناشي از خطرات بيمه شده تحت پوشش قرار مي گيرد.

پوشش حذف فرانشیز: با خرید این پوشش، خسارت‌های به وجود آمده فقط در اثر حوادث به صورت کامل تحت پوشش شرکت بیمه‌گر بوده و سهم بیمه گزار از خسارت (فرانشیز) از مبلغ غرامت تعیین شده کسر نمی گردد.

بیمه حوادث شخصی: با بیمه حوادث شخصی منضم به بیمه نامه بدنه ، بیمه گزار در تمام مدت 24 ساعت شبانه روز و در تمام نقاط جهان و خارج از وسیله نقلیه و نیز راننده غیر از بیمه گزار در زمان وقوع حادثه از طریق وسیله نقلیه بیمه شده، تحت پوشش این بیمه نامه قرار می گیرد. 

 فرانشیز: به بخشی از خسارت که بر عهده بیمه گزار خواهد بود فرانشیز گفته می شود. این میزان در شرایط خصوصی بیمه نامه تعیین شده است .

  • فرانشیز خسارت جزئی ناشی از حوادث و آتش سوزی ( به استثناء موتور سیکلت ها ):
  1. خسارت اول: 10% مبلغ خسارت حداقل 000ر500  ریال
  2. خسارت دوم: 20% مبلغ خسارت حداقل 000ر000ر1 ریال
  3. خسارت سوم: 30% مبلغ خسارت حداقل 000ر500ر1  ریال
  • فرانشیز برای رانندگانی که سابقه رانندگی آنها کمتر از 3 سال بوده و یا سن راننده کمتر از 25  سال باشد، 10  درصد بیشتر از فرانشیز های فوق الذکر است.
  • فرانشیز خسارت شکست شیشه به تنهایی معادل 20 درصد مبلغ خسارت است.
  • فرانشیز خسارت کلی ناشی از حوادث و آتش سوزی ( به جز سرقت ) 10 درصد مبلغ خسارت است.

فرانشیز خسارت ناشی از تصادفات رانندگی در صورتی که راننده موضوع بیمه مقصر نباشد و مقصر شناخته شده ای وجود داشته و امکان تعقیب مقصر نیز فراهم گردد، 50% فرانشیز خسارت اول خواهد بود. 

 تخفیفات بیمه بدنه چگونه محاسبه می‌شود؟

تخفیفات اصلی شامل موارد زیر است:

تخفیف خودرو صفر کیلومتر: تخفیف خودروی صفر کیلومتر بین 20 تا 30 درصد در نظر گرفته می‌شود.

تخفیف عدم خسارت: تخفیف عدم خسارت در اکثر شرکت‌ها 4 ساله و در برخی شرکت‌های بیمه 5 ساله اعمال می‌شود؛ و ترتیب تخفیف عدم خسارت بیمه بدنه در جدول زیر قابل مشاهده است:

تخفیف نقدی: این تخفیف مربوط به پرداخت نقدی حق بیمه است و در تمام شرکت‌ها 10 درصد در نظر گرفته می‌شود.

تخفیفات فرعی شامل موارد زیر است:

  • تخفیف ارزش خودرو
  • تخفیفات گروهی
  • طرح‌های تشویقی به مناسبت اعیاد و زمان‌های خاص و …

این گروه از تخفیفات نسبت به هر شرکت بیمه متفاوت است.

خسارت هاي مستثنا شده يا غير قابل جبران

 خسارت هاي مستثنا شده:

خسارت هاي زير تحت پوشش اين بيمه نامه نيست مگر آنكه در بيمه نامه يا الحاقيه، به نحو ديگري توافق شده باشد:

خسارت هاي ناشي از سيل، زلزله و آتشفشان.

خسارت هايي كه به علت استفاده از موضوع بيمه در مسابقه اتومبيل راني يا آزمايش سرعت به آن وارد شود.

 خسارت هاي وارد به موضوع بيمه به علت حمل مواد منفجره ، سريع الاشتعال و يا اسيدي مگر آنكه موضوع بيمه مخصوص حمل آن مواد باشد.

خسارت هاي وارده در اثر پاشيده شدن رنگ ، اسيد و ساير مواد شيميايي روي بدنه موضوع بيمه مگر آنكه ناشي از حوادث تحت پوشش بيمه باشد.

 خسارت ناشي از سرقت لوازم و قطعات موضوع بيمه پس از وقوع حادثه.

خسارت ناشي از كشيدن ميخ و ساير اشياء مشابه روي بدنه موضوع بيمه.

كاهش ارزش موضوع بيمه حتي اگر در اثر وقوع خطرات بيمه شده باشد.

زيان ناشي از عدم امكان استفاده از موضوع بيمه حادثه ديده به علت تحقق خطرات تحت پوشش بيمه نامه.

خسارت هاي غير قابل جبران:

در موارد زير جبران خسارت در تعهد بيمه گر نخواهد بود:

خسارت هاي ناشي از جنگ ، شورش ، اعتصاب و يا تهاجم.

خسارت هاي مستقيم و غير مستقيم ناشي از انفجارهاي هسته اي.

 خسارت هايي كه عمداً توسط بيمه گذار ، ذي نفع و يا راننده موضوع بيمه به آن وارد مي شود.

 خسارت هاي وارده به موضوع بيمه حين گريز از تعقيب مقامات انتظامي مگر آنكه عمل گريز توسط متصرفين غير قانوني باشد.

 در صورتي كه راننده موضوع بيمه هنگام وقوع حادثه فاقد گواهينامه رانندگي باشد يا گواهينامه رانندگي وي باطل شده باشد و يا مطابق مقررات راهنمايي و رانندگي گواهينامه راننده براي رانندگي موضوع بيمه متناسب نباشد. اتمام اعتبار گواهينامه در حكم بطلان آن نيست.

 خسارت هاي ناشي از حوادثي كه طبق گزارش مقامات ذي صلاح به علت مصرف مشروبات الكلي و يا استعمال مواد مخدر يا روان گردان توسط راننده موضوع بيمه بوجود آمده باشد.

 خسارت ناشي از بكسل كردن وسيله نقليه ديگر مگر آنكه موضوع بيمه مخصوص و مجاز به انجام اين كار باشد و اصول و مقررات ايمني را رعايت كرده باشد.

 خسارت هاي وارده به وسايل و دستگاههاي الكتريكي و الكترونيكي موضوع بيمه در صورتي كه ناشي از نقص و خرابي در كاركرد آنها باشد.

خسارت هايي كه به علت حمل بار بيش از حد مجاز توسط موضوع بيمه به آن وارد شود.

  نحوه تعیین خسارت بیمه بدنه و پرداخت غرامت:

  • مقدار خسارت قابل پرداخت توسط ‌بیمه‌گر تعیین می‌شود.
  • میزان خسارت بیمه بدنه براساس خسارت کلی و خسارت جزئی تعیین می‌شود.
  • در صورت عدم توافق در مورد میزان خسارت، از طریق داوری یا مراجعه به دادگاه موضوع حل و فصل خواهد شد(ماده 22).

 خسارت کلی

موضوع بيمه موقعي به كلي از بين رفته تلقي خواهد شد كه یا حداقل ۶۰ روز پس از سرقت پيدا نشود يا به علت حوادث مشمول بيمه به نحوي آسيب ببيند كه مجموع هزينه هاي تعمير و تعويض قسمتهاي خسارت ديده آن با احتساب هزينه هاي نجات از ۷۵ درصد قيمت آن در روز حادثه بيشتر باشد.

نکات مهم در خسارت کلی بیمه بدنه

  • در خسارت كلي ملاك محاسبه و تصفيه خسارت، ارزش معاملاتي موضوع بيمه در روز حادثه و حداكثر تا مبلغ بيمه شده خواهد بود. از خسارت كلي ، ارزش بازيافتي احتمالي و كسورات مقرر كسر و هزينه متعارف نجات و حمل تا حد مقرر به آن اضافه مي شود مشروط بر اينكه از كل مبلغ بيمه بيشتر نشود.
  • ارزش بازيافتي موضوع بيمه توسط بيمه گر تعيين مي شود . در صورت عدم موافقت بيمه گذار با ارزش تعيين شده ، بيمه گر پس از تملك موضوع بيمه و انتقال سند، خسارت را با كسر فرانشيز و ساير كسورات و اضافه نمودن هزينه هاي متعارف نجات و حمل پرداخت خواهد نمود.
  • با پرداخت خسارت كلي، قرارداد بيمه خاتمه مي يابد و چنانچه مدت قرارداد بيمه بيش از يك سال باشد حق بيمه سال هاي بعد به بيمه گزار مسترد مي شود.
  • قبل از پرداخت خسارت مربوط به سرقت كلي موضوع بيمه ، سند مالكيت وسيله نقليه بيمه شده بايد به بيمه گر منتقل شود.
  • چنانچه تا يك سال پس از پرداخت خسارت وسيله نقليه سرقت شده و انتقال مالكيت آن به بيمه گر، وسيله نقليه مذكور پيدا شود بيمه گر موظف است آن را با رعايت آيين نامه بازيافت خسارت مصوب شوراي عالي بيمه به فروش رساند و سهم بيمه گزار از مبلغ بازيافتي را با توجه به درصدي كه از خسارت پرداختي كسر كرده است به وي پرداخت نمايد.

خسارت جزئی

خسارت‌هایی كه زیر مجموعه تعریف خسارت کلی نباشد، خسارت جزئی محسوب می‌شود. ملاک‌ تعیین میزان خسارت جزئی(هزینه تعمیرات) شامل موارد زیر می باشد:

  • دستمزد عادلانه تعمیرکار پس از كسر فرانشیز
  • قیمت روز لوازم تعویضی پس از كسر استهلاك و فرانشیز
  • هزینه نجات  و حمل تا حد مقرر

نکته: میزان استهلاك برای قطعات تعویضی (به جز شیشه‌ها و شیشه چراغ‌ها) از شروع سال پنجم تولید وسیله نقلیه به بعد برای هر سال ۵ درصد و حداكثر ۲۵ درصد خواهد بود.

 وظایف و تعهدات ‌بیمه‌گزار در بیمه بدنه

رعایت اصل حد اعلای حسن نیت: دقت و صداقت در ارائه اطلاعاتی که در ارزیابی خطر مورد بیمه موثر هستند؛ از شروط اصلی و اساسی تنظیم قرارداد بیمه بدنه است. عدم رعایت این اصل موجب باطل شدن بیمه‌نامه می‌شود؛ در این صورت حق‌بیمه پرداخت شده، مسترد نخواهد شد.

پرداخت حق بیمه بدنه: در صورتی که پرداخت ‌حق‌بیمه به صورت قسطی باشد و ‌بیمه‌گزار یک یا چند قسط از اقساط ‌حق‌بیمه را پرداخت نكند، ‌بیمه‌گر ‌می‌تواند ‌بیمه‌نامه را فسخ نماید.

اعلام تشدید خطر: تغییر کاربری خودرو حتما باید به اطلاع بیمه‌گر برسد. زیرا تغییر کاربری ممکن است منجر به افزایش خطر و ریسک برای خودروی بیمه‌شده گردد. در صورت عدم اطلاع رسانی، اگر حادثه به دلیل ریسک‌های مشدد باشد، تحت پوشش قرار نمی‌گیرد و بیمه‌گر صرفا خسارت خودرو را به نسبت حق‌بیمه اولیه پرداخت می‌نماید.

 اعلام نمودن خسارت: بیمه‌گزار موظف است حداكثر ظرف مدت 5 روز كاری از تاریخ وقوع حادثه، حادثه را به بیمه‌گر اعلام نموده و مدارک مورد نیاز و سایر اطلاعات مربوط به حادثه و تعیین میزان خسارت را در اختیار ‌بیمه‌گر قرار دهد. در صورتی كه ‌بیمه‌گزار مدارک مورد نیاز را ارائه نکند ‌بیمه‌گر ‌می‌تواند ادعای خسارت را رد نماید.

عدم اظهارات خلاف واقع: هرگاه بيمه گزار به قصد تقلب، در خصوص خسارت و كيفيت وقوع حادثه به طور كتبي اظهارات نادرستي بنمايد و يا مدارك مجعول تسليم كند بيمه گر مي تواند وي را از دريافت خسارت محروم كند.

 جلوگيري از وقوع حادثه و توسعه خسارت: بيمه گزار موظف است براي جلوگيري از وقوع حادثه و توسعه خسارت و يا نجات موضوع بيمه و لوازم همراه آن ، اقدامات و احتياط هاي لازم را به عمل آورد. چنانچه ثابت شود كه بيمه گزار عمداً از انجام اين اقدامات خودداري نموده است بيمه گر مي تواند به نسبت تاثير قصور بيمه گزار، خسارت پرداختي را تقليل دهد.

 خودداری از جابه‌جایی خودرو: در صورت بروز حادثه ‌بیمه‌گزار باید از جابجایی خودرو خودداری نماید؛ مگر اینکه به حكم مقررات یا دستور مقامات انتظامی باشد و یا اینکه جابجایی برای نجات خودرو و کاهش خسارت صورت بگیرد.

 عدم تعمیر خودرو بدون هماهنگی با بیمه‌گر: بیمه‌گزار نباید بدون هماهنگی با بیمه‌گر و پیش از نهایی شدن مراحل ارزیابی خسارت، خودروی خود را تعمیر کند.